Civil War, Marvel’ın son dönemde en çok ses getiren büyük olaylarından biriydi. Hatta Marvel’ın sonu gelmez event politikasında katkısı olduğu da söylenebilir. Kahramanlar, Captain America ve Iron Man önderliklerinde karşı karşıya gelmiş ve birbirleriyle çarpışmıştı. Mutantlar ise zaten toplumla yeterince belalı durumda olmalarının da etkisiyle genel olarak bu iç savaşta tarafsız kalıp, karmaşadan kaçınma yolunu seçmişlerdi. Ancak bu sefer iç savaş onları vurdu ve tarafsız kalmak seçenek değil. Başka bir deyişle Civil War çok iyi para getirince Marvel, “biz bir tane de bundan X-Men için yapalım” dedi ve olaylar gelişti.

Mutantların başından bela hiçbir zaman eksik olmadı fakat özellikle son 10 yılda Marvel bunun dozunu hatrı sayılır ölçüde arttırdı. Önce Genosha’daki soykırımda 16 milyon civarı mutant öldürüldü ve mutant ırkının sayısı yarıdan aza indi. Ardından Magneto’nun sorunlu kızı Scarlet Witch sayesinde bu geriye kalanın %99′unun mutant geni yok oldu. Yani bir zamanlar sayıları gezegen çapında 30 milyonu bulan mutantların sayısı resmi olarak 198′e, gayriresmi olarak 200 civarına indi. Bunların yanına yeni mutant doğmamasını ve geriye kalan az sayıda mutantı yeryüzünden silmeyi amaç edinen çok sayıda kişi ve kurumu da eklersek normal şartlarda mutantlar için alternatif karanlık gelecek hikayelerine konu olacak şeylerin ana evren için gerçek olduğunu söyleyebiliriz. Kesin bir yok oluşla karşı karşıya kaldılar. Mutant düşmanları tarafından öldürülmekten bir şekilde kurtulsalar bile matematiksel olarak türün devam etme ihtimali kalmamıştı. İşte böylesine karanlık bir dönemde mutantların varlığını koruma ve devam ettirme yükü bir adamın sırtına bindi: Scott Summers, ya da daha çok bilinen adıyla Cyclops.

İlk “X-Man” Cyclops, daima lider olarak bakılan kişi oldu. X-Men’in saha liderliği ve X-Men liderliğinin ardından mutant ırkının defakto liderliğine terfi etti. Scott Summers bilindiği üzere pek çok mutant gibi zor ve travmatik bir geçmişe sahip; ailesini kaybetti, üzerinde deneyler yapılan yetimhanede yaşadı, Mr. Sinister’ın fetiş objesi oldu, aşık olduğu kadının ölümüne defalarca şahit oldu… Liste daha uzatılabilir fakat özellikle mutantların liderliğini üstlendikten sonraki bu dönem karakter için çok yıpratıcı oldu. Mutant ırkını korumak ve devam ettirmek için gayet zorlayıcı kararlar almak zorunda kaldı ve kendi ahlaki kurallarından büyük ödünler verdi. Örneğin öldürmeye kesinlikle karşı olan, hatta Secret Wars’ta Wolverine’e “If you want to be on our side, you don’t kill! Take a life, anyone’s life, under any circumstances… And from that moment on, you are the enemy!” diyen Cyclops, bir suikast timi kurup Wolverine’i başına geçiren kişi oldu.

So I formed X-Force. And I told Wolverine to take his team and to kill. To kill the enemy before they could kill us. Because of X-Force, I think of things like genocide. I think of how I can use the worst of what we’ve faced as a weapon against our enemies. This is who I am now. When this is all said and done, we’ll be cast out. By the X-Men, by the Avengers… by everyone.

Cyclops hep en sevdiğim çizgi roman karakterlerinden biriydi fakat mutantları korumak için kendi masumiyetinden vazgeçen, onlar için öz oğlunu intihar görevine yollamaya kadar varan büyük fedakarlıklar yapmak zorunda kalan, liderliğin getirdiği zor kararlarından altından başarıyla kalkan son yıllardaki yeni karakterine çok farklı bir boyutta saygı duymaya başladım. Tüm bu yaptıklarıyla mutant ırkını karşı karşıya olduğu kesin yok oluştan kurtaran adam oldu. Onun liderliğinde mutantlar tek çatı altında toplandı ve mutant/insan ilişkileri hiç olmadığı kadar iyi bir noktaya geldi. Yani 4-5 yıl önce Marvel evreninin en büyük lideri kim diye sorsalar çoğu kişi gibi Steve Rogers derdim, fakat bu başarılarından sonra Marvel için değil, tüm çizgi roman evreni için birinci sıraya Cyclops’u koyarım. Onun aldığı sorumluluğu alıp, ulaştığı başarıya ulaşabilecek çok az karakter vardır. Zaten başarıları bir kenara, Magneto ve Namor gibi narsisizm derecesinde ego sahibi iki büyük lideri kendi komutası altına alabilmesi bile birinci sıraya koymak için yeterli. Ancak dediğim gibi sırtlandığı yük, aldığı zor kararlar ve yaptığı fedakarlıklar onun karakterinin de değişmesine, daha soğuk, katı ve rasyonel bir yapıya bürünmesine yol açtı. X-Men: Schism de işte bu noktada başlıyor.

Schism’de yaşananları kısaca özetleyelim.  X-Men’in ezeli düşmanlarından Hellfire Club mutantlardan arınmıştır, hatta mutant düşmanı bir hal almıştır ve, ne büyük sürpriz, hayatta kalan mutantları yok etmeyi hedeflemektedir. Bu sırada Cyclops, yanına güvendiği sağ kolu Wolverine’i de alıp, Birleşmiş Milletler’de silahsızlanma adına bir konuşma yapmaktadır. Ahmedincad kılıklı Orta Doğu ülkesi liderinin kılçıklık yapmasına rağmen Cyclops iyi bir konuşma yapar fakat Quentin Quire’ın bir anda belirip telepatik saldırıyla tüm Dünya liderlerine canlı yayında en kirli sırlarını anlattırması haliyle işleri biraz bozar. Dünya ülkeleri hurda sentinel robotlarını tekrar aktif hale getirir fakat hurda olmaları itibariyle bir kısmı çalışmaz, çalışanlar ise önüne ne çıkarsa yok etmeye başlar. X-Men, Avengers ve diğer kahramanlar bu sorunla ilgilenmek için dünyanın dört bir yanına dağılır. Ve biz bunların Hellfire’ın başına geçen 12 yaşındaki sosyopat deha Kade Kilgore’un büyük planının bir parçası olduğunu öğreniriz. Tüm bu olaylar olurken liberalliğiyle ünlü San Fransico, ortamı yumuşatmak adına mutant müzesinin açılışını öne çeker. Cyclops ilk önce bunu umursamasa da müzenin saldırıya açık ve uygun olduğunu düşünerek açılışa koruma amaçlı en güçlü ekibini; Emma Frost, Magneto, Namor, Colossus ve Iceman’i yollar. Wolverine ise açılışa gitmek yerine bir barda içmeyi tercih eder. Gerçekten de saldırı olur, Kade önderliğindeki bir grup velet, dünya üzerindeki en güçlü mutantları beyin sülüklerinin yardımıyla paspas eder ve müzeye içerdeki yüze yakın insanı öldürecek bir bomba düzeneği kurar. Yalnız Cyclops’un güçlü mutant ekibi yenilmiş olsa da 14 yaşındaki mutant Idie saklanarak kurtulmuştur. Wolverine telepatik bağlantı yoluyla ondan kaçmasını ister, fakat bunu yaparsa içerdeki insanlar ölecektir. Cyclops ise “yapması gerekeni yapması” gerektiğini söyler ve Idie ölümcül güç kullanarak Hellfire askerlerini etkisiz hale getirir. Yüze yakın sivili kurtarmış ama bir düzine Hellfire askerini öldürmüştür.

Bu olay Cyclops ve Wolverine arasında ufak bir parlamaya yol açar ama bombanın aslında bir bomba olmadığı, çevredeki metali toplayan bir çekirdek oluşturup, devasa bir sentinel yarattığı ortaya çıkar. Bu sentinel’in de hedefi elbette mutant yurdu Utopia’dır. Kade ve küçük Hellfire grubunun planı da en baştan budur. Önemli mutantların bir kısmı dünyaya dağılıp bozuk sentinel’leri durdurmaya çalışırken geri kalanlar beyin sülüklerinin etkisindedir. Adada ise sadece genç mutantlar kalmıştır. Mutantlar adada kalıp Cyclops’la beraber yurtlarını savunmaya hazırken Wolverine sentinel yaklaştığında adayı havaya uçuracağını söyler ve mutantların adadan ayrılmasını ister. Bu ikili arasında bardağı taşıran damla olur ve kavgaya tutuşurlar. Ancak genç mutantlar adayı savunmak için olay mahaline geri dönerler ve sentinel’i yerle yeksan ederler. Utopia ayakta kalır ve tek bir ölüm olmadan sentinel etkisiz hale getirilir. Yine de Wolverine Cyclops’un genç mutantları savaşa sürmesinden hoşnut değildir ve yanına aldığı bir grup mutantla beraber ayrılarak X-Men’in enkaz durumda olan eski okuluna geri döner.

Gelelim yorum kısmına. Öncelikle Schism’i çok başarısız bulduğumu belirteyim. Zaten uzun zamandan beri X-Men’den memnun değilim. Yalnız Messiah üçlemesi iyiydi, onun dışında genellikle başarısız, vasat hikayeler görüp duruyoruz. Özellikle şu son vampir faciası Marvel’ın işi artık iyice dalgaya vurduğunun göstergelerinden biri. Neyse, öncelikle Cyclops ve Wolverine arasındaki düelloyu konu alan bir event için Marvel’ın en büyük Wolverine aşığı Jason Aaron’un seçilmesi en çok rahatsız olduğum konu. Beklediğim kadar tek taraflı yazmadı fakat objektiflikten de çok uzak, kötü bir yazarlık söz konusuydu. Örneğin Idie’ın “ben bir canavarım ama olsun, X-Men bu demek” anlamındaki duygu sömürüsü dolu sözlerinin Aaron’un okuyucuları vicdan yoluyla manipüle etme çabası olduğu çok net şekilde açık. Hatta Idie’nin tipi önceki serilere göre daha çocuksu ve masumane çizilmiş. Yerseniz artık. Cyclops’la Wolverine’in birbirine düşme sahnesi ise olabildiğince acele, zorlama ve tamamen karakter dışı. Olaylar organik olarak gelişmiyor, bir anda ikili arasındaki tansiyon doruk noktasına çıkıyor. Cyclops’un alakasız, olmadık bir yerde Wolverine’e “Jean seni hiç sevmedi” demesi ise artık mide bulandırıcı bir noktaya getiriyor işi. Babacan Wolverine Idie ile dondurma yiyip, ona oyuncak bebek alırken; hain Cyclops ona insan öldürtüyor, Wolverine’e “Jean seni hiç sevmedi, beni sevdi o, kıskan çatla”  falan diyor. Cyclops’un yavru köpeklerin boyunlarını kırıp, kanlarını içtiği bir sahne de olsa tam olacakmış. Dövüş sahnesi ise tam Aaron’dan bekleyeceğim şekilde taraflı ve anlamsız. Wolverine elinde bir kumanda tutuyor, Cyclops onu yok edemiyor. 6 yaşındaki çocuk bile ortalama bir optic blast’ın hem o kumandayı hem de Wolverine’in elini (adamantiyum kısmı hariç) paramparça edeceğini bilir. O da sadece ortalama bir optic blast, tam kapasitede neler yapabildiğini bilmeyen X-Men okuru yoktur. Bir de gözlerinde neredeyse bir nükleer bomba taşıyan strateji dehası Cyclops’un Wolverine’nin adamantiyum kafasına yumruk atmayı tercih ettiği bir sahne var ki artık akıl ve mantık tamamen buharlaşıp uçuyor orada. Yine de duygusal manipülasyonlara ve bu kötü yazılmış dövüş sahnesine rağmen rasyonel alanda, Aaron ve Wolverine ne kadar uğraşırsa uğrasın, Cyclops üstünlüğü ele geçiriyor. Birçok çizgi roman forumunu gezdim, hepsinde genel görüş birliği Cyclops’un haklı olduğu yönündeydi.

Neden Cyclops haklı? Aslında iki tarafın da haklı olduğu noktalar var. Wolverine haklı, çünkü kusursuz bir dünyada genç, ve hatta teknik olarak 18 yaşından küçük olmaları nedeniyle “çocuk” olan, mutantların savaşmaması, hayatlarını tehlikeye atmaması lazım. Wolverine’in kalbi doğru yerde. Ancak aklı başka yerde. Çünkü yaşadıkları yer kusursuz bir dünya değil. Mutantlar nerede, kaç yaşında olurlarsa olsunlar sürekli ölüm tehditi altındalar. Düşmanları onları öldürürken çocuk olup olmadıklarını umursamıyor. Dolayısıyla kendilerini savunmayı öğrenmeleri ve birlik halinde olmaları lazım. Cyclops’un da amacı bu, onlara kendilerini savunmayı öğretmek. Kaldı ki X-Men’in ön hatları daima genç mutantlardan oluştu, buna yeni bir şeymiş muamelesi yapılması ayrıca saçma. İlk X-Men Cyclops bile o zamanlar azılı bir terörist olan Magneto ile ilk savaşmaya gittiğinde ya da sentinel’lerin karşısına ilk çıktığında 16 yaşındaydi örneğin. Wolverine’in savaşmayı öğrettiği ve serüvenlerinde peşinde taktığı sayısız çocuk mutanttan bahsetmiyorum bile. Burada, en çok ihtiyaç duydukları dönemde, onlara kendilerini savunmayı öğretmeyi reddetmesi akıl alır gibi değil.

I know it’s pointless for me to say this, Logan, but I’m going to say it anyway… You’re making a huge mistake. You’re making us all weaker at a time when we can least afford it. You break us apart now, the whole world will see it. And they’ll come for us like never before.

Dediğim gibi tamamen karakter dışı, zorlama ve aceleye getirilmiş gibi duran bir event Schism. Cyclops’un katılaştığı doğru, mutantlar içinde de ona muhalefet olmasını yadırgamazdım. Muhalafetin de Storm ya da Beast’ten gelmesi şaşırtıcı olmazdı. Ancak muhalefet edenin Wolverine olması tamamen “Cyclops vs. Wolverine” konseptine sattırmaya, yazarlığında Jason Aaron’a verilmesi Marvel’ın cash cow’larından Wolverine’nin fanboylarını memnun etmeye yönelik hamleler. Wolverine fanları kusuruma bakmasın ama bu böyle. Aslında Aaron tamamen kötüydü dersem de haksızlık olur. Beterin beteri vardır, en azından bir Daniel Way değil. Seriyi bütün olarak kötü bulsam da, vasata hatta vasatın üzerine çıkan anlar yok değildi. Özellikle Cyclops ile Wolverine’nin ilişkilerinde geldikleri olumlu noktanın vurgulanışı, Cyclops’un Wolverine’e duyduğu derin saygının gösterilişi gibi anları hoş buldum. Ayrıca Quentin Quire’ın Birlemiş Milletler’de liderlere canlı en kirli sırlarını açıklattığı sahneye ve Cyclops’un “oğlanı öldürsek mi madalya mı versek karar veremedim” lafına bayağı güldüm. Seri “art” (çizim, renklendirme, tonlama vs.) kapsamında da inişli çıkışlıydı. Genel olarak çok eleştirmiyorum fakat 2. sayıda Frank Cho kendisinden beklemeyeceğim derecede kötü bir performans gösterdi. Yani ben hayatımda daha kötü bir Cyclops çizimi görmedim, göremem muhtemelen.

Finali şöyle bir değerlendirirsek; Wolverine’in “çocukların güvenliği” için okula dönmesi uçsuz bucaksız saçma. Orada ölen çocuk sayısını Utopia’da ölen çocuk sayısına oranlamak bile yeterli bunu görmek için. Okulda açık hedef olacaklar, Utopia’daki kadar güvende olmayacaklar ve bölünmüş durumda oldukları için saldırılara açık, daha zayıf bir pozisyonda olacaklar. Bu okul el mahkum yine saldırıya uğrayacak, o zaman ne olacağını merak ediyorum. Logan orayı da havaya uçurmayı seçip çocuklarla beraber yine mi kaçacak? Kaçacaksa nereye kadar kaçacak? Kaçacak yer kalmadığında ne olacak? Yani bu çocukların savaşmayı, kendilerini savunmayı öğrenmekten başka şansları yok. Keşke şeker yiyip oyun oynasalar gün boyu, ama öyle bir dünyada yaşamıyorlar. Wolverine iyi niyetlerde hareket etse de hem mutantları bölerek zayıflaştırıyor, hem de çocukların hayatını daha büyük tehlikeye atıyor. Neresinden bakarsan bak anlamlı bir yanı yok bunun, Wolverine böyle hareket edecek kadar geniş düşünemeyecek bir karakter değil. Ha bir açıdan anlamlı, o da Marvel’ın açısı. X-Men’in bölünmesiyle en az 8 X-Men serisiyle karşı karşıyayız. Marvel ne kadar çok X serisi olursa o kadar para gelir kafasında ancak bunun okurlarda kafa karışıklığı yaratması ve ters tepmesi de olası. Özellikle DC’nin sadeleşme ve seri sayısını azaltmaya gittiği şu dönemde ciddi anlamda satışları düşebilir.

Uzun bir aradan sonra aklımdaki birkaç düşünceyi yazıya dökmek istedim blog vasıtasıyla. Aslında bu daha önceki All-Star Goddamn Batman incelememdeki Frank Miller eleştirimin biraz daha ayrıntılı bir devamı da sayılabilir. Orada biraz sert davrandım, burada da pek yumuşak olmayacağım. O sebeple başlamadan şunu belirtmemde fayda var; Frank Miller benim en sevdiğim çizgi roman yazarlarından biridir. Fakat aynı zamanda en nefret ettiklerimden de biri. Yazım da neden bu iki unvanı aynı anda hak ettiği üzerine olacak haliyle.

Öncelikle Frank Miller okuduğum en iyi Daredevil hikayesini, Born Again’i yazmıştır ve bana göre Daredevil’i de en iyi yazan yazarlardan biridir. Büyük bir Daredevil hayranı olduğum için bu kesinlikle bir artı. Sin City’nin sıradışı noir tarzı yine dahiyanedir ve okuduğum en keyifli grafik romanlardan biridir. Bunlarla beraber en önemli başarılarından biri de The Dark Knight Returns ile Batman’i Silver Age gülünçlüğünden sonra hayata döndürmeyi başarmasıdır şüphesiz. Yani yeteneğini tartışmam ve en iyi çizgi roman yazarlarını sayacak olsam mutlaka üst sıralarda yer veririm. Ancak gel gör ki çizgi romanlarındaki ırkçı/faşist/totaliter alt metin ve Superman, Wonder Woman, Green Lantern gibi umut ve barışı temsil eden kahramanlara getirdiği küçük düşürücü yorum nedeniyle antipati duymaya engel olamıyorum.

300 bu konularda çok bilinen ve üzerinde durulan bir örnek, o yüzden bir de ben tekrarlamayacağım herkesin söylediklerini. Biraz risk alıp Dark Knight Returns üzerinden gideceğim. Burada Batman faşist sayılabilecek bir hükümete karşı savaştığı için bahsettiğim faşist alt metin fazla göz önünde olmayabilir, dolayısıyla bu iddiam da ilk başta anlamsız gelebilir. Ancak biraz satır aralarına bakarsak karakterler üzerinden yapılan göndermeleri görebiliriz mesela. DKR’da ve benim şahsen gayet başarısız bulduğum devamı olan The Dark Knight Strikes Again’de Miller insanlara ilham vermeyi, umut dağıtmayı öngören ve kendisini onlarla aynı düzeyde tutmaya çalışan Superman’i zayıf karakterli bir hükümet kuklası olarak resmediyor. Fakat ne zamanki Superman kendisini insanlardan üstün bir düzeye koyup, onlara hükmetme, onları kontrol etme fikirlerini benimsiyor, o zaman Miller’ın gözünde daha iyi, daha güçlü karakterli bir kahramana dönüşüyor. Hatta DKSA’nın finalinde neredeyse gezegenin diktatörü olma düşüncesine kadar götürüyor işi. Bir başka süper kahraman, Hal Jordan da benzer bir yaklaşımla karşı karşıya kalıyor. Evrenin polisi Green Lantern, başlarda karşı çıkmasına rağmen, “kahraman” yerine “suçlu” olarak benimsenmeyi, o doğrultuda hareket etmeyi kabul ediyor sonunda. Wonder Woman ise en baştan “barış elçisi” kimliğinden çok “agresif savaşçı prenses” kimliğini ön plana çıkarıyor. Ve bunların hepsinin merkezinde, kahramanlara “daha iyi olma” yolunda bir anlamda rehber olan Batman var elbette. Bu Batman faşist hükümetlere karşı savaşsa da o baskıcı ve kontrolcü fikirlerden uzak olmayan bir tavır ve uygulama sergiliyor. Yani hikayede yönetime baş kaldıran devrimci bir karakter yapısında görsek bile, eğer kendisi bu yönetimde güç sahibi bir pozisyonda olsaydı sertlik açısından çok da farklı bir rejim yaratmazdı gözlemlediğim kadarıyla.

Daha da risk alarak açık söyleyeyim, Miller’ın Batman’e getirdiği yorum da abartıldığı kadar iyi değildi bana göre. Hem DKR’ın başarısından, hem de Silver Age ortamında Abdurrahman Çelebi olmasından dolayı bu yorum gereğinden fazla yüceltildi. All-Star Batman and Robin the Boy Wonder’da ise tabiri caizse kral çıplak kaldı, bu ne biçim Batman dedi millet. Evet, All-Star Batman’deki Batman biraz fazla karikatürize olabilir önceki işlere oranla, ama yine de yazar aynı yazar, Batman aynı evrenin Batman’i. Fakat çizgi roman kötü olunca neyin ne olduğu daha net görüldü.

Kıssadan hisse; eski işlerindeki saçmalıkları sahip oldukları kalite nedeniyle göz ardı edebiliyordum fakat yazma yeteneğini kaybetmeye başlamasıyla iyice çekilmez bir yazara dönüştü benim nazarımda. Son 10 yılda da iyi bir iş ortaya koymuşluğu yok çizgi roman açısından. Sadece saçmalıkları kaldı. İnanmayan Holy Terror’u okusun. Ben bile herhangi bir dine mensup olmamama rağmen rahatsız edici buldum. ABD’deki 9/11 psikolojisini ve doğurduğu paranoyayı besleyen gereksiz bir iş. Bununla beraber Grant Morrison’ın vurguladığı üzere teröristleri kurgusallaştırıp kurgusal kahramanlara dövdürmek daha da gereksiz bir iş. Frank Miller kendisini bir liberal olarak tanıtıyor bildiğim kadarıyla. Ben de bu gözüme çarpan unsurlar nedeniyle direkt olarak “Miller ırkçıdır, faşisttir, totaliterizm yanlısıdır” falan demek istemiyorum, hatta belki de sevdiğim karakterlerin gördüğü muamele nedeniyle öznelliğe yenik düşüp satır aralarını yanlış okuyorumdur ama Holy Terror’u savunmak için yaptığı açıklama bile bir redneck’in ağzından çıkma gibi duruyor.

I can tell you squat about Islam. I don’t know anything about it. But I know a goddamn lot about Al Qaeda and I want them all to burn in hell.

Ayrıca sık sık yapılan bir kıyaslama olması nedeniyle eklemeden geçemeyeceğim; kesinlikle bir Alan Moore değil. Diyeceksiniz ki ne alaka. Alaka şudur ki Frank Miller çizgi romanlarında trajik karakterleri ön plana çıkararak, umut/barış/masumiyet gibi olumlu unsurların temsilcileri kahramanları yererek, karanlık tonları kullanarak, kan ve şiddet içeren çizgi romanlar yazarak bir “ruh hastası yazar” imajı oluşturmak için fazla çaba harcıyormuş gibi gözüküyor. Öte yandan Alan Moore en olumlu unsurların temsilcisi süper kahramanları olması gerektiği gibi yorumlamasına, renkli tonlar kullanmasına, kan ve şiddete miller kadar prim vermemesine rağmen o ruh hastalığını derinden yansıtmayı başarıyor. Hatta bu konuda Moore’un Miller’e verdiği şahane bir ayar da bulunmakta:

Frank Miller’ın bu yaştan sonra bahsettiğim olumsuz özelliklerinden kurtulmasını bekliyor değilim, hatta belki onu iyi ve orijinal bir yazar yapan şeyde bunların da görünmez bir katkısı vardır. Ancak yine 2000 öncesindeki gibi okuması keyifli işler çıkarması en büyük dileğim. Yoksa isterse Superman’i El Kaide üyesi yapıp Batman’e dövdürsün, çok da önemli değil. Nasıl olsa canon değil, bu saatten sonra Marvel ya da DC’nin Miller’a ana evrenleri için canon yazdıracağını da sanmıyorum.

Güncelleme: Frank Miller kendisi hakkındaki görüşlerimi destekleyen bir açıklamaya daha imza atmış:

http://www.bleedingcool.com/2011/11/12/occupy-frank-miller/

“Dog in th Eye!”

DC’nin Marvel da dahil olmak üzere diğer çizgi roman şirketlerine bir üstünlüğü varsa o da şüphesiz animasyon konusundaki başarısıdır. Marvel, Disney ile olan birleşmesine rağmen bu konuda hala elle tutulur bir proje getiremezken DC’den art arda başarılı yapımlar görüyoruz. Bir anlamda Marvel’ın sinemada gösterdiği başarıyı DC animasyon alanında gösteriyor. Bu başarının bir sırrı da okurlar tarafından tutulan hikaye ve konseptlerin direkt olarak animasyon dünyasına taşınması.

İlk olarak çizgi roman tarihinin en önemli serüvenlerinden biri sayılan ve Superman’in ölümünü konu alan Death and Return of Superman, Superman: Doomsday adıyla animasyon haline getirdildi. Orijinal hikayeden fazlasıyla uzaklaşılmasına ve animasyon kalitesi çok yüksek olmamasına rağmen DC animasyon filmlerinin geleceğine dair umut verdi.  Daha sonra Justice League of America ünlü çizgi roman serüvenlerinden The New Frontier ve Crisis on Two Worlds adlarıyla animasyona uyarlandı. Superman/Batman çizgi roman serisinin ilk iki macerası olan Public Enemies ile Supergirl de (Apocalpyse adıyla) ana hikaye üzerinde çok fazla değişiklik yapılmadan ve çizimlerin çizgi romandaki çizimleri anımsatmasına özen gösterilerek izleyiciye sunuldu. Uzun zamandır beyazperde filmleri beklenen Wonder Woman ve Green Lantern da yine animasyon yoluyla filmlerine kavuştular.

DC 2011′de bu listeye çok önemli iki uyarlama daha katmayı planlıyor. Bunlardan biri Grant Morrison ve Frank Quitely’nin epik başyapıtı All-Star Superman’in animasyon uyarlaması. Üstelik bu film için esere yakışır All-Star bir kadro da oluşturuldu. Animasyon efsanesi Bruce Timm yapımcı, Dwayne McDuffie (Justice League: Crisis on Two Earths) yazar, Sam Liu (Justice League: Crisis on Two Earths, Superman/Batman: Public Enemies)  ise yönetmen olarak yer alıyor projede. Seslendirme kadrosu da ünlü dizi ve film oyuncularından oluşuyor.

• Superman/Clark Kent – James Denton (Desperate Housewives)
• Lois Lane – Christina Hendricks (Mad Men)
• Lex Luthor – Anthony LaPaglia (Without a Trace)
• Perry White – Ed Asner (Up)
• Martha Kent – Frances Conroy (Six Feet Under)

Bir diğer bekleyen proje ise Frank Miller imzası taşıyan Batman: Year One. Year One, Batman’in önemli müttefiklerinden James Gordon’un ağzından onun köken hikayesinin anlatıldığı başarılı bir grafik roman. Henüz bu animasyona dair fazla bilgi yok, ancak Bruce Timm ve Sam Liu’nun Year One’ın uyarlamasında da yer alacağı biliniyor.

All-Star Superman’in kısa bir fragmanı da yayımlandı geçtiğimiz günlerde. Çizimler Superman/Batman uyarlamalarındaki kadar çizgi romanla benzerlik taşımasa da çizgi romanı anımsatan bir görsellik var. Hikaye konusunda da ana esere sadık kalınmış gibi gözüküyor. Umarım en az onun kadar başarılı da olur.

Son yıllarda izlediğim iki dizinin finali ağır boşlukta bıraktı beni. İlki Battlestar Galactica’ydı. İzlediğim en iyi bilimkurgu dizisi olmasının yanında finali de olağanüstü etkileyici ve vurucuydu. Diğeri ise Stargate SG-1 oldu. Yazarlık seviyesi açısından Battlestar Galactica kalitesinde olduğunu iddia etmek güç. Ancak dizinin çok başarılı bir 10 sezon ve 3 film sürmesi ve karakterlerinin yarattığı aşinalık ona da veda etmeyi çok zor hale getirdi.  Bu düşünceler içinde dolaşırken ister istemez iki kült diziyi yan yana getirdim kafamda.

Merak etmeyin, birbiriyle kıyaslamak gibi gereksiz bir iş yapacak değilim. İkisinin de birbirine üstlünlük sağladığı alanlar var. Gerçi Galactica’ya bir SG-1 koysak ya da insanlar saylonların karşısına Asgard veya Ancients teknolojisiyle çıksa ne olurdu diye düşünmüyor değilim arada ama neyse. Benim aklıma takılan daha çok bu iki dizinin evrenleri arasındaki etkileşim. Ronald D. Moore bir açıklamasında Battlestar Galactica’yı Stargate ve Star Trek’te gördüğümüz bölümlük gezegen keşifleri konseptinden uzak tutacağını açıklamıştı. Stargate ve Star Trek’in sıkı birer hayranı olmama rağmen Battlestar Galactica’nın kendi yolunu çizmesinden şikayetçi değilim. Ortaya çok iyi bir sonuç çıktığı aşikar. Bununla beraber ben iki dizinin evreninin birbirinden o kadar da uzak olduğuna inanmıyorum. Battlestar Galactica yer alan oyuncuların yarısının Stargate kökenli olması, SGU’nun BSG’den ilham alması, Stargate Atlantis’teki Wraith ırkının hive ship’lerinin yapı olarak basestar’ları andırması, replicator/cylon benzerliği gibi çok sayıda benzerliğe rastlamak mümkün. Gerçi pek çok bilimkurgu dizisi ve filmi yapım sürecinde birbirinden etkilenir, bu yeni bir şey değil. Ancak bana göre Stargate, Battlestar Galactica’nın cevapsız bıraktığı en büyük sorulardan birinin yanıtını içinde gizliyor. Yazımın asıl konusu da bu zaten aslında.

BSG ve SG-1 arasındaki önemli farklardan birisi din konusunu ele alış şekilleri. Stargate “bir varlığın üstün olması ona daha aşağıdaki varlıkları kendisine tapmaya zorlama hakkı verir mi?” sorusunu temel alarak din konseptine -tek tanrılı ya da çok tanrılı olsun- dikkate değer eleştiriler getirip, daima pozitif bilimi esas alırken Battlestar Galactica bu konuda daha farklı bir çizgiye sahip gibi gözüküyor. Üzerinde durarak “gözüküyor” diyorum çünkü gözüktüğü gibi olmayabilir. Dizide din ırkların amaçlarını motive etmeleri açısından önemli bir yere sahip, birçok toplumsal konu gibi bu da eleştiriliyor. Buraya kadar güzel, fakat bir takım “ilahi” varlıkların olaya karışması ve buna bilimsel bir açıklama getirilmemesi benim gözümde diziye en büyük darbeyi vuran olaydı. Baltar ve Six’e yol gösteren elçiler ve Kara bunların en önemlileri şüphesiz. Uzun süre bunlara “ilahi varlıklar işte, üzerinde durma” dışında mantıklı bir açıklama getirmeye çalıştım ve bir süre önce Stargate’i izlerken bir ampul yandı. Bu varlıkların Stargate’teki Ancients ve Ori gibi yükselmiş insanlar olması mümkün değil mi?

Bilmeyenler için kısa bir özet geçeyim. Ancients ve Ori bilimsel ve zihinsel gelişmeleri sonucu fiziksel bedenlerini geride bırakarak daha yüksek bir varlık düzleminde saf enerji olarak varolmayı başaran insanlardır. Bu “yükselişleri” sayesinde evrenin tüm bilgisine ve büyük tanrısal güçlere sahip olurlar. Hatta Ori insanlara kendisini tanrı olarak tanıtıp (ki gerçekten tanrı sayılıp sayılamayacakları tamamamen semantik konusu) onları kendisine tapmaya zorlar. Ancients ise alt düzlemlere müdahaleyi tamamen yasaklar, fakat ara sıra insanların yardımına koşar. BSG’de dizi boyu Baltar ve Six’e yol gösteren fakat olaylara direkt olarak müdahale etmekten kaçınan elçilerin de hareketleri Ancients’ın davranış şekline paralelken, varlıklarını dinleştirmeleri Ori ile benzerlik gösteriyor. Yükselen varlıklar ayrıca tekrar alt seviyelerdeki insan hallerinde dönebiliyorlar. Hatta bu dönüş sırasında yükseldiklerinde sahip oldukları bilgiyi bir insanın beyni kaldıramayacağı için hafızaları siliniyor. Daha sonra diğerlerinin de yardımıyla tekrar yükselebiliyorlar. Bunlar da bana Kara’yı hatırlatıyor. Nasıl sahip olduğunu bilmediği bilgiler sayesinde insanlığı kurtuluşa ulaştırdıktan sonra bir anda havaya karıştı. Benzerlik dikkat çekici.

Dizinin final sahnesinde yeni oluşan insanlığın teknolojik gelişmesi nedeniyle aksini iddia edenler olsa da ben -çoğu BSG izleyicisi gibi- bu gizemli varlıkların yol göstermesi sayesinde her şeyin tekrar tekrar yaşandığı döngünün kırıldığı inancındayım. Ve RDM madem yanıtlardan kaçınıp gizemli varlıkları konusunda yorumu bize bırakıyor, benim getireceğim açıklama ilahi bir yaklaşım yerine yukarıdaki gibi olacaktır. After all, you know he doesn’t like that name.

Artık kesin, 2012′de vizyona girmesi planlanan The Avengers filminin yönetmeni Joss Whedon. Aylardan beri biliniyordu bu fakat resmi onay gelmemişti. Master Whedon’un kendisi Comic-Con’daki panelinde bu eksikliği giderdi.

So can I just make that an official thing? I’m directing The Avengers.

Filmin çekimleri gelecek yıl başlayacak ve Fox iptal etmezse (Fox’un Whedon projesi iptal etme tutkusu stüdyo, sınır tanımaz) 2012 Whedon’un Avengers’ını göreceğiz. Peki Avengers ve Joss Whedon iyi bir fikir mi?

Joss Whedon’u takip edip de bu soruya hayır yanıtı verebilecek birini tanımıyorum. Pek çok geek gibi Joss Whedon’u tanrı kabul etmemi bir kenara bırakıp konuyu objektif olarak değerlendirmeye çalışacağım. Aslında Whedon’un lehine bir yorumda bulunmak için fazla yorulmama da gerek yok, onun geçmiş işlerinin her biri zaten yeterli birer referans Avengers filmi için: Buffy the Vampire Slayer, Angel, Firefly/Serenity, Astonishing X-Men… Hepsi alanlarında kült haline gelen, başarısı sorgulanamayacak Whedon projeleri ve hepsinin ortak özelliği bir grup kahraman üzerine kurulması. Yani üzerinde uzmanlaştığı format Avengers konseptiyle gayet uyumlu. Daha da önemlisi bu işlerin tek bir tonda ve aynı izleyici kitlesine yönelik olmaması. Karşımda sadece fantastik gençlik draması olan Buffy the Vampire Slayer’ı yaratan bir Whedon olsa şüphe duyabilirdim Avengers gibi bir filmin altından kalkabileceğinden. Ancak Angel ve Firefly gibi daha ağır tonlarda ve Avengers’a bu açıdan paralel olabilecek yapımlarda da kendisini kanıtladı ve Firefly’ın uzun metraj finali olan Serenity ile sinemadaki yönetmenlik becerisini gösterdi. Tüm bunlar ve Joss Whedon’un dehası hesaba katıldığında sinema tarihinin en iyi çizgi roman uyarlaması olacak epik bir filmin beklentisine girmek çok da yanlış olmaz.

Bir de işin göz ardı edilmemesi gereken bir “çizgi roman uyarlaması” boyutu var. Hep söylerim bir yönetmenin iyi olup olmadığını anlamak için eline sinemaya uyarlaması için bir çizgi roman verin diye. İyi yapımlara imza atmak bir çizgi roman uyarlamasında başarılı olmak için tek başına yeterli olmayabiliyor. Bunu en iyi gösterenlerden biri Bryan Singer. Ancak ben Joss Whedon’a bu açıdan da güveniyorum. Evet, Warner Bros ile takışması sonucu yatan bir Wonder Woman projesi var geçmişte. Karaktere benim ve pek çok çizgi roman okurunun kolay kolay kabul edemeyeceği bir bakış açısı sunmak istedi. Neticede stüdyo bunu pek çok kişinin haklı kabul edeceği gerekçelerle reddetti ve Wonder Woman’ı sinemada görme umutlarımız iyice azaldı. Fakat daha sonra Whedon kendisi de Wonder Woman çizgi romanlarına yabancı olduğunu kabul etti zaten, DC Universe güçlü tarafı değil. Öte yandan Avengers’ın dahil olduğu Marvel Universe’e son derece hakim. Eisner ödüllü Astonishing X-Men bunun tek başına kanıtıdır.

Marvel Studios sinema sektöründe henüz yeni sayılır ve buna bağlı olarak yönetimsel anlamda bazı hatalar yapıyorlar. En son yaşanan Edward Norton vakası bunun bir örneği. Fakat yine de sahip oldukları ve filmlerine yansıttıkları çizgi roman ruhu başarılı olmalarını sağlıyor. Birincil amaçlarının para kazanmak değil, beyazperdeye taşıdıkları karakterlerin hayranlarını ve çizgi roman okurlarını memnun etmek olduğunu hissettiriyorlar. Sahip oldukları en büyük proje için sinemada milyar dola gişe yapmış bir “big shot” yönetmen yerine televizyonda sürekli projeleri iptal edilen Joss Whedon’u seçmeleri olaya bakış açılarını özetlemek için yeterli. Bu sebeple -başlarında Joe Quesada olsa bile- daima benim desteğime sahip olacaklar.

An oluyor, gün oluyor 140 karakteri doldurmayacak kısa bir şey paylaşasım geliyor. Öyle ki buraya yazsam dvd’ye word dosyası atmak gibi olacak. O yüzden bunca zaman boş iş olarak gördüğüm twitter’ın affına ve yüceliğine sığınarak kısa yazılarım için orayı mesken tutacağım. Zaten wordpress bileşenleri sayesinde blogun solunda gözükecek yazdıklarım fakat dileyen direkt twitter üzerinden takip edebilir.

http://twitter.com/justan0therg33k

Ölüm DC’yi buldu. Bu kelime esprisini yapmak konusunda ne kadar uğraştıysam da engel olamadım kendime. Ölüm ve DC ifadelerini yan yana kullanınca akla ölülerin hayata döndüğü ve benzer şekilde DC’ye de Marvel karşısında hayat veren Blackest Night geliyor, fakat konumuz o değil. Gerçi konunun öznesinin de o yaşam ve ölüm üzerinde yapılan bu manipülasyonlar üzerinde muhakkak bir çift sözü vardır. Zira kendisi yaşamın ve ölümün baş sorumlusu olan Death of the Endless.

Sandman okurları yakından tanıyorlardır bu gotik görünümlü renkli kişiliği. Tanımayanlar için özetleyeyim;  Sandman serisinin protagonisti Dream’in kız kardeşi ve The Endless ailesinin üyesi Death; adına ve işlevlerine rağmen (ağır abi takılan Dream’in aksine) dost canlısı, eğlenceli, hareketli,  sıcak ve çekici bir karakter. Yani klasik ölüm tasvirinde olduğu gibi kuru kafa, siyah cübbe, orak ve ürkütücü bir görünüm beklemeyin. DC’ye bağlı bir kuruluş olan ve daha çok yetişkin çizgi roman okurlarına yönelik yayınları olan Vertigo’nun bir karakteri olan Death, yazının başında bahsettiğim gibi DC Evreni’ne geliyor. Vertigo’yla DC’nin ana akım karakterlerinin aynı ortamda buluşması bir ilk değil fakat hala beklenmedik ve ilginç. Death’in karşılaşacağı kişinin Lex Luthor olması ise olayı daha ilginç hale getiriyor.

Lex Luthor bu ay çıkan Action Comics #890′dan itibaren Doctor Who’nun en iyi yazarlarından Paul Cornell’in (Human Nature ve The Family of Blood demem yeterli sanırım) önderliğinde Action Comics’in yıldızı oluyor.  Blackest Night ‘ta kısa süreliğine gücünü açgözlülükten alan turuncu yüzüğün kontrolünü ele geçiren ve Wonder Woman’ın doğruluk kementinin etkisiyle hayatta en çok istediği şeyin “Superman olabilmek” olduğunu itiraf eden Lex Luthor’un güç arayışı bu deneyimlerden sonra daha da hızlanıyor. Death’in ne noktada devreye gireceğini kestirmek zor değil çünkü Luthor imha edilen ve ölüm üzerinde güç sahibi olan siyah güç yüzüklerinin peşinde.

Lex Luthor’un katlanarak devam eden güç arayışına odaklanacak olan “The Black Ring” adlı Action Comics serisi 10 sayı sürecek. Serinin ilk bölümü çizgi roman eleştirmenlerinden çok iyi notlar aldı, arkasında yazar düşünüldüğünde çok büyük bir sürpriz değil bu.  Death ise Action Comics #894′te boy gösterecek. DC okurlarını eğlenceli ve ilgi çekici bir 9 daha sayının daha beklediği kanısındayım. Ben DC okumam diyenler için de bir şans vermek için güzel bir fırsat. Konuyu daha çok ayrıntıyla takip etmek isteyenler DC blogu The Source‘a göz atabilirler.

“Hakuna Matata?”

Önden Görünüm

Arkadan Görünüm

Doctor Who geçmişten günümüze gelen en başarılı bilimkurgu dizilerinden biri, hatta Guinness Rekorlar Kitabı’na göre en başarılısı. Yayın süresiyle, lisanslı ürün satışlarıyla, sadık hayran kitlesiyle alanında zirvede. Yeni seriyle de -özellikle David Tennant dönemi sayesinde- popülaritesi yeni jenerasyona ulaştı. Bana göre bu kadar sevilmesinin en önemli sebebi izleyicileri ağır dramaya boğmayıp, bana Douglas Adams’ın üslubunu hatırlatan (ki kendisi de zamanında Doctor Who’ya yazarlık yapmıştır) bir bilimkurgu mizahını sırıtmadan sunabilmesi. Tabii yine de Tennant’ın olağanüstü başarısını yabana atmamak lazım. Onun diziden ayrılışı üzücü olsa da Matt Smith’in beklenmedik sempatikliği, Karen Gillan’ın çekiciliği ve yazarların yeteneği sayesinde Doctor Who yine kendisini seyrettiriyor. Fakat dizinin hayranları artık seyretmekten ötesini de yapabilecekler. BBC, Sumo Digital ortaklığıyla Doktor’un kontrolünü bize bıraktı.

Bilgisayar oyunu fikrini ilk duyduğumda dizinin pek çok takipçisi gibi heyecanlanmama rağmen çok da iyi bir oyun beklemiyordum. Bu tarz dizi ya da film uyarlamalarının fazla iyi olmaması ve sadece sadık takipçilerin cebinden paralarını almaya yönelik olması alışıldık bir şey. Ancak Doctor Who: The Adventure Games ilk bölümü olan City of the Daleks beklentilerimin çok üstünde çıktı. Öncelikle ilk bölümü derken tam anlamıyla bir bölümü kastettiğimi belirteyim. Oyun bize bir Doctor Who bölümünde Doktor’u yönlendirme şansı sunuyor. Açılış ve introdan, oyunun ilerleyişine kadar her şey bir bölüm havasında. Dolayısıyla elinize silah alıp önünüze geleni öldüreceğiniz bir oyun beklemeyin. Doktor ne normalde yaparsa onu yapıyoruz; plan yap, gizli hareket et, sonik tornavidanı kullan ve koş! Oyundaki düşmanımızda adından anlaşılacağı üzere Doktor’un da baş düşmanı olan Dalekler. 1963 yılında, The Beatles’ı görmeye gelen Doktor ve Amy, insan ırkının Dalekler tarafından tamamen yok edildiğini ve sadece bir insan kaldığını görür ve Londra’dan Dalek başkenti Kaalann’a uzanan bir macera başlar.

Oyunun bir başka iyi yanı da bedava olması ve BBC’nin web sitesinden indirilebilmesi. Tabii eğer Birleşik Krallık’ta yaşıyorsanız. Bizim gibi Birleşik Krallık sınırları dışında olanlar üvey evlat muamelesine tabi tutularak Temmuz’u bekleyip ücret karşılığında satın almak zorunda bırakılıyor. Bu zahmetli süreçle uğraşmak istemeyenlere oyunu nasıl indirebileceklerinden bahsedeceğim, geriye kalanlar okumayı burada kesebilirler.

BBC iki noktada sorun çıkarıyor, birincisi oyunu siteden indirmek isterken, ikincisi de indirilen oyunu yüklemek isterken. İndirme kısmı kolay, aşağıdaki linkleri kullanabilirsiniz;

City of the Daleks – Part 1

City of the Daleks – Part 2

İkinci aşama biraz daha zor. Diğer browser’lar üzerinden de yapılabilmesine rağmen yapılması gereken ayarları herkeste bulunduğunu düşündüğüm için Internet Explorer üzerinden anlatacağım.

• Internet Explorer’ı açıp Araçlar-İnternet Seçenekleri-Bağlantılar -Yerel Ağ Ayarları şeklinde ilerleyin.
• Proxy sunucusunun altındaki “Yerel ağınız için bir proxy sunucusu kullanın” seçeneğini işaretleyin.
• Adres kısmına 91.103.185.182,  Bağlantı Noktası kısmına 80 yazın.

Artık indirdiğiniz dosyayı rahatça yükleyip oyunun keyfini çıkarabilirsiniz. Yukarıdaki Proxy adresinin kullanılmaz durumda olması haline şu adreste daha fazlası bulunabilir.